Rewitalizacja czyli nowa jakość zapomnianych terenów

Warszawa realizuje jeden z największych programów rewitalizacji w Polsce. Miasto przeznaczy blisko trzy miliardy złotych na odnowę zaniedbanych terenów Pragi Północ, Pragi-Południe i Targówka. Inwestycja, którą zaplanowano do 2030 roku, obejmie ponad dwa tysiące hektarów i dotknie losów blisko 156 tysięcy mieszkańców, co stanowi około 9 procent populacji całej stolicy. Renowacji poddawane będą opuszczone kamienice, powstana nowe mieszkania komunalne i TBS, przebudowane zostaną ulice, a przestrzeń miejska zyska nowe parki oraz centra kultury.

Program rewitalizacji warszawski funkcjonuje pod nazwą „Gminny Program Rewitalizacji m.st. Warszawy do roku 2030" i prowadzony jest od roku 2005. Obejmuje całą Pragę-Północ, część Pragi-Południe obejmującą Kamionek i Grochów, a także obszary Targówka Fabrycznego i Targówka Mieszkaniowego. Projekt zakładany jest na trzy równoległy biegiem realizowanych obszary. Pierwszy dotyczy renowacji zabytkowych kamienic wyłączonych z użytkowania, budowy nowych mieszkań oraz modernizacji opuszczonych budynków. Drugim elementem są transformacje przestrzeni publicznej, przebudowy ulic i tworzenie terenów do uprawiania sportu oraz wypoczynku. Trzeci, równie ważny filar to działania społeczno-kulturalne, które mają aktywizować mieszkańców i wzmacniać lokalne społeczności.

Wśród zadań priorytetowych wymieniana jest budowa nowych mieszkań komunalnych i TBS. Marek Goluch, szef Biura Polityki Lokalowej w stołecznym ratuszu, poinformował, że

Budowa nowych mieszkań komunalnych i TBS jest jednym z najważniejszych elementów programu. Obecnie na różnym etapie jest 9 inwestycji w których powstanie blisko 780 mieszkań, co kosztować będzie blisko 364 mln zł

. Jak dodał, dotychczas miasta przekazała już nowym lokatorom 72 mieszkania komunalne przy ulicy Stolarskiej 6 oraz 186 mieszkań TBS przy ulicy Markowskiej. Dobiega końca również budowa domu przy ulicy Jagiellońskiej, w którym powstanie 207 mieszkań TBS.

Modernizacja zabytkowych kamienic to kolejny kluczowy obszar inwestycji. Tylko na Pradze-Północ planowane jest wyremontowanie 42 budynków, a koszt tego przedsięwzięcia wynosi około 466 milionów złotych. Prace budowlane już się rozpoczęły w domach przy ulicach: Stalowej 35, Łochowskiej 15, Stalowej 34, Ząbkowskiej 19, Małej 5, Stalowej 54, Łomżyńskiej 18, Wołomińskiej 17 i Kawęczyńskiej 26 na Pradze Północ. Na Pradze-Południe roboty ruszyły przy ulicy Rybnej 9, zaś kamienice przy ulicy Mińskiej 33 i 35 czekają na wybór wykonawcy dokumentacji projektowo-kosztorysowej. Wszystkie prace prowadzone są pod nadzorem Stołecznego Konserwatora Zabytków. Wiceprezydentka Aldona Machnowska-Góra podkreśliła, że

Kompleksowe modernizacje to jednak nie wszystko. Przez cały czas budynki wyposażane są w instalacje centralnego ogrzewania i ciepłej wody, montowane są windy co jest niezwykle istotne dla osób starszych i z niepełnosprawnościami

.

Transformacja przestrzeni publicznej obejmuje szeroki wachlarz inwestycji. Jacek Grunt-Mejer, odpowiadający w mieście za rewitalizację, wyliczył, że

W najbliższym czasie planujemy remonty i przebudowę ulic: Plac Hallera, Dąbrowszczaków, Plac przed Kinem Praha, Floriańska, Gocławska, Terespolska, Kamionkowska, Chyrowska, Gościeradowska. Trwa remont Okrzei i Środkowej, które powinny być gotowe do użytku jeszcze w tym roku

. Podczas przebudowy ulic pojawią się nie tylko nowe nawierzchnie, lecz także nowa zieleń miejska. Szczególnie dużych zmian spodziewać się można w kwartale pomiędzy ulicami Brzeską a Wileńską. W tej okolicy będzie wybudowana nowoczesna biblioteka, a zabytkowa zajezdnia tramwajów konnych przy Inżynierskiej 6 przekształci się w centrum kultury.

Obszarem specjalnej uwagi są drewniane budynki, najbardziej charakterystyczne dla XIX-wiecznej historii tego rejonu miasta. Na Pradze-Północ i Targówku zachowało się zaledwie kilka mieszkalnych budynków drewnianych, między innymi przy Rondzie Żaba i na ulicy Środkowej. Obecnie renowacji poddawana jest drewniana oficyna Burkego przy ulicy Kawęczyńskiej 26. Budynek ten, powstały pod koniec XIX wieku, to mały, jednopiętrowy dom z poddaszem, który przechodzi niezwykłą metamorfozę. Michał Krasucki, odpowiadający za warszawskie zabytki, wyjaśnił, że po etapie mało widowiskowych prac, takich jak naprawa konstrukcji, izolacja fundamentów czy zabezpieczenie przeciwpożarowe, nadszedł czas na konserwację i odtwarzanie oryginalnych elementów. W ostatnich dniach w budynku zamontowano oryginalne, skrzynkowe okna, a do drewnianych ścian wewnętrznych przymocowano trzcinę. Zgodnie z dawną techniką budowlaną na niej nanoszone są tynki wapienne. Jednocześnie prowadzone są prace związane z konserwacją stolarki drzwiowej, drewnianych schodów oraz zabytkowej szalówki, która powróci na elewację. Udało się zachować część oryginalnych krokwi, słupów i mieczy ze znakami ciesielskimi i łączeniami na drewniane kołki. Dach zyskał nowe pokrycie z papy.

Jednym z najbardziej ambitnych projektów rewitalizacji jest modernizacja kompleksu Sinfonii Varsovii przy ulicy Grochowskiej 272. Budynek powstał w 1901 roku jako Carski Instytut Weterynarii, a przed przekazaniem go orkiestrze w 2010 roku pełnił funkcję Wydziału Weterynarii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. W połowie roku zostanie oddana pierwsza część inwestycji, zaś rozpoczęta zostanie druga faza, polegająca na budowie największej sali koncertowej w Polsce. Według planów ma ona zostać otwarta w 2030 roku. Celem całego projektu jest stworzenie nowego centrum muzycznego miasta skupionego wokół światowej sławy orkiestry. Powstaną sale koncertowe, przestrzenie edukacyjne, kawiarnia, restauracja oraz ogród połączony z pobliskim parkiem. To będzie nie tylko miejsce prezentacji sztuki, ale również spędzania wolnego czasu.

Niebagatelną rolę w rewitalizacji odgrywają działania wzmacniające lokalne społeczności. ArtHouse Kołowa na Targówku Mieszkaniowym stanowi jeden z najlepszych przykładów tego podejścia. Miejsce to coraz częściej wskazywane jest jako jeden z najciekawszych projektów rewitalizacyjnych w Polsce. Od początku budowane było jako międzypokoleniowa przestrzeń dla mieszkańców, w której angażują się dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy. Kompleks aktywnie współpracuje z sąsiednimi szkołami, zachęcając uczniów do udziału w projektach społecznych, kulturalnych i sportowych. Kierownictwo placówki umiejętnie wykorzystuje infrastrukturę sportową i walory pobliskiego Parku Wiecha, aby stworzyć zróżnicowaną ofertę dla mieszkańców.

Innym znaczącym osiągnięciem jest stworzenie Centrum Kultury i Aktywności przy ulicy Siarczanej 6. Areał ten stanowił niegdyś zabytkową fabrykę chemiczną Kijewski, Szoltze i Hilschmann. Willa niegdyś należała do dyrektora zakładu. W 2018 roku budynek został wyremontowany i oddany mieszkańcom jako przestrzeń działań kulturalnych, społecznych i edukacyjnych. Było to przełomowe wydarzenie dla Targówka Fabrycznego. Centrum prowadzi bogatą działalność kulturalną, oferując zajęcia plastyczne, malarskie, teatralne, ruchowe, jogę oraz różnorodne formy aktywności dla mieszkańców w różnym wieku i o różnych potrzebach. Najmłodszym programem jest Uniwersytet III Wieku oraz orkiestra Szmaragdy, stworzona z muzyków amatorów.

Wizja miasta zmian obejmuje również tworzenie przestrzeni zielonych. Na ukończeniu jest skwer na ulicy Łomżyńskiej, a w przyszłości powstanie Park Naturalny Golędzinów. Celem tego przedsięwzięcia jest zachowanie dzikiego charakteru nadwiślańskiej przyrody na obszarze blisko 65 hektarów, przy jednoczesnym udostępnieniu terenu dla coraz większej liczby mieszkańców tej części dzielnicy.

Aldona Machnowska-Góra, wiceprezydentka Warszawy, określiła celowość całego programu:

Naszym celem jest wyrównywanie poziomu życia wszystkich mieszkańców stolicy. W przypadku Pragi jest to proces poprawy warunków życia ale też przygotowanie oferty spędzania wolnego czasu, aktywizacja mieszkanek i mieszkańców, współpraca przedsiębiorców i organizacji pozarządowych

. Ta kompleksowa wizja zmian dotyczy nie tylko infrastruktury, ale przede wszystkim jakości życia codziennego mieszkańców Pragi i Targówka, którzy przez lata obserwowali upadek swoich dzielnic. Inwestycja warta blisko trzy miliardy złotych ma zmienić oblicze prawobrzeżnej Warszawy w ciągu następnych lat.

Źródło: UM Warszawa