9 maja – Dzień Europy. Warszawa rozwija się od lat dzięki funduszom Unii Europejskiej
Warszawa od ponad dwóch dekad korzysta z funduszy Unii Europejskiej, które stanowiły napęd dla transformacji stolicy. 9 maja, kiedy świętujemy Dzień Europy, warto przyjrzeć się skali tego wsparcia – stolica pozyskała z budżetu UE ponad 24,5 miliardów złotych, realizując przy tym blisko 900 projektów. To oznacza prawie 13 tysięcy złotych na jednego mieszkańca Warszawy.
Zaangażowanie Unii Europejskiej w rozwój warszawskiej infrastruktury rozpoczęło się jeszcze przed formalnym przystąpieniem Polski do wspólnoty. Jako jeden z pierwszych znaczących projektów miasto realizowało program „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków w Warszawie (Faza I i II)", który został współfinansowany z funduszu ISPA – instrumentu przeznaczonego dla krajów ubiegających się o członkowstwo. Całkowita wartość tych przedsięwzięć wyniosła ponad 858 milionów złotych, spośród których ponad 455 milionów złotych pochodziło z Funduszu Spójności. Inwestycja ta nie była li tylko liczą w budżecie – znacząco podniosła bezpieczeństwo sanitarne i środowiskowe metropolii oraz ulepszyła jakość wody dostarczanej do warszawskich gospodarstw domowych.
Otwarcie pełnych dostępów do funduszy strukturalnych nastąpiło wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Od tego momentu Warszawa mogła czerpać z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). W pierwszym okresie programowania, obejmującym lata 2004–2006, miasto skierowało uwagę na projekty infrastrukturalne i społeczne, pozyskując w tym czasie blisko 668 milionów złotych ze źródeł unijnych.
Perspektywa finansowa 2007–2013 przyniosła skalę inwestycji niespotykanych wcześniej. Warszawa zebrała wtedy blisko 9,7 miliarda złotych z funduszy UE. Okreś ten przypadł czasom budowy II linii metra – tego ambitnego przedsięwzięcia – oraz modernizacji sieci tramwajowej. Wśród projektów znalazły się również rozbudowa systemu wodno-kanalizacyjnego w kolejnych fazach, budowa mostu im. Marii Skłodowskiej-Curie, otwarcie Centrum Nauki Kopernik, a także szerokie inwestycje w transport publiczny, kulturę, opiekę zdrowotną i развój gospodarczy.
W perspektywie 2014–2020 stolica zaproponowała nieco inny podход, wykorzystując instrument Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT). To pozwoliło miastu na realizację wspólnych projektów wraz z gminami Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego. Efekty tego współdziałania obejmowały rozwinięcie sieci tras rowerowych i parkingów Parkuj i Jedź, wspieranie edukacji wraz z kształceniem zawodowym, rozwój elektronicznych usług publicznych, a także zwiększenie dostępu do opieki nad dziećmi i osobami zależnymi. Dodać warto również kontynuację budowy II linii metra oraz zakup nowego taboru tramwajowego jako zadanie komplementarne. Łączna wartość pozyskanego wsparcia w tym okresie wyniosła blisko 7,5 miliarda złotych.
Obecna perspektywa finansowa 2021–2027 oraz dodatkowe środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) otwierają kolejne możliwości dla ambitnych warszawskich planów. Do tej pory w ramach perspektywy 2021–2027 Warszawa pozyskała ponad 2,6 miliarda złotych, a z KPO – ponad 3,6 miliarda złotych, zarówno w formie dotacji, jak i pożyczek. Kierunek jest wyraźny: dokończenie II linii metra na Bemowie, budowa trasy tramwajowej do Wilanowa, inwestycje w transport zeroemisyjny, zielona transformacja przestrzeni publicznych, cyfryzacja usług oraz dalsze wspieranie ochrony zdrowia.
Historycznie patrząc, każda perspektywa finansowa przynosiła konkretne, widoczne na ulicach Warszawy rezultaty. Lata 2004–2006 to było fundamentalne wzmocnienie infrastruktury wodno-kanalizacyjnej i pierwsze zabiegi modernizacyjne. Latach 2007–2013 to era metra i modernizacji transportu publicznego – czasy, gdy warszawskie ulice pamiętały ogromne inwestycje w infrastrukturę. Modernizacja sieci tramwajowej, szczególnie w Alejach Jerozolimskich od pętli Banacha do pętli Gocławek, oraz zakup 15 nowych tramwajów były widokami znane każdemu pasażerowi. Równocześnie postępowała budowa I linii metra na Bielanach wraz z węzłem Młociny. Niemniej ważne były też projekty o mniejszej skali medialnej – rewitalizacja wybranych obszarów miasta, modernizacja dróg, budowa Trasy Siekierkowskiej czy prace nad Rondem Starzyńskiego.
Warszawa jest jednym z największych beneficjentów unijnych funduszy na terytorium Polski, co wynika zarówno z wielkości miasta, jak i z umiejętności absorpcji tych pieniędzy. Liczby mówią same za siebie – prawie 25 miliardów złotych w ciągu ponad 20 lat to nie jest kwota przypadkowa. Za każdą złotówką stoi projekt, który faktycznie zmienia miasto. Metro, tramwaje, oczyszczalnie ścieków, baseny, szkoły, cyfrowe usługi – wszystkie te elementy współczesnej Warszawy były możliwe dzięki europejskiemu wsparciu.
Patrząc w przyszłość, stolica wraz z gminami metropolii warszawskiej przygotowuje się już do kolejnej perspektywy finansowej po 2027 roku. Planowanie na cztery, pięć lat do przodu to standard w poważnym zarządzaniu miastem. Fokus będzie się utrzymywać na mobilności miejskiej, ochronie środowiska, adaptacji do zmian klimatycznych i poprawie jakości życia warszawian. To oznacza dalsze inwestycje w transport zeroemisyjny, озеленenie miasta, cyfryzację i opiekę zdrowotną.
Dzień Europy 9 maja to okazja do refleksji – nie tylko o wspólnych wartościach europejskich, ale także o konkretnym wpływie współpracy międzynarodowej na codzienne życie mieszkańców. Dla Warszawy fundusze unijne były katalizatorem modernizacji, narzędziem do budowania infrastruktury, którą dziś każdy może widzieć, doświadczać i z której korzystać. To wymierna korzyść z członkowstwa w Unii Europejskiej.
Źródło: UM Warszawa
