Cmentarz Prawosławny – konserwacja nagrobnej kaplicy
Warszawa rozbudowuje kapitalny remont zabytkowej kaplicy nagrobnej na Cmentarzu Prawosławnym na Woli. Prace konserwatorskie rodzinnego grobowca rodziny N. D. Szelichowa, który stanowi drugą pod względem wielkości budowlę na terenie nekropolii, zakończyły się w ubiegłym roku. Całą inwestycję wsparło finansowo miasto, przeznaczając na nią ponad 390 tysięcy złotych w ramach dwuetapowego remontu przeprowadzonego w latach 2024-2025.
Kaplica wybudowana po 1906 roku jest wyrazistym przykładem architektury bizantyjsko-rosyjskiej. Grobowiec, położony przy ulicy Wolskiej, wzniesiono na planie krzyża greckiego z charakterystyczną wysoką kopułą. Całą elewację i kopułę pokrywają misternie rzeźbione okładziny z piaskowca, uzupełnione kutymi kratami w oknach i drzwiach. To właśnie te elementy stanowiły główny przedmiot prac konserwatorskich prowadzonych w pierwszym etapie remontu.
Pierwsze prace remontowe skupiły się na zewnętrznej obudowie budowli. W 2024 roku wykonano konserwację zewnętrznych ścian kaplicy. Miasto przeznaczyło na ten etap 211 tysięcy złotych, przy całkowitych kosztach wynoszących 348 tysięcy złotych. Pozostałą część finansowania pokryli inwestorzy prywatni zainteresowani zachowaniem tego niezwykłego obiektu dziedzictwa kulturowego.
Wnętrze grobowca skrywa równie bogatą dekorację. Podłoga wykonana jest z płytek białego i czarnego marmuru, a okładziny ścienne pochodzą z marmuru o odcieniach czerwieni. Szczególnie warte uwagi są jednak polichromie rozmieszczone na ścianach ponad oknami oraz na sklepieniach krzyżowych. Motywy fresków przedstawiają wizerunki Bogurodzicy w otoczeniu cherubinów i archaniołów, uzupełnione motywami roślinnymi. Jednak zanim przystąpiono do prac konserwatorskich, malowidła były mało czytelne, a tynki wykazywały oznaki zniszczenia i zawilgocenia.
Drugi etap remontu, przeprowadzony w 2025 roku, obejmował całościową konserwację wnętrza grobowca. Tam właśnie odkryto pełny potencjał zabytkowych fresków. Prace konserwatorskie przywróciły dawne piękno polichromii, czyniąc je ponownie czytelnymi dla zwiedzających. Na ten etap inwestycji miasto przyznało dotację w wysokości prawie 179 tysięcy złotych, a całkowite koszty tego zakresu prac wyniosły 298 tysięcy złotych.
Remont kaplicy rodziny N. D. Szelichowa wpisuje się w szerszy program renowacji wolskiego Cmentarza Prawosławnego i znajdujących się tam obiektów sakralnych. Od 2018 roku, dzięki finansowemu wsparciu m.st. Warszawy, przeprowadzono renowację samej cerkwi oraz kilkadziesiąt prac konserwatorskich przy nagrobkach i grobowcach cmentarnych. Całkowite wsparcie miasta dla tego kompleksu zabytkowego wyniosło ponad 3 miliony złotych. To pokazuje konsekwencję władz miasta w działaniach mających na celu zachowanie dziedzictwa architektonicznego i religijnego Warszawy.
Źródło: UM Warszawa
