Gruba Kaśka" przy placu Bankowym przechodzi metamorfozę
Zabytkowa studnia „Gruba Kaśka" położona na alei „Solidarności" obok placu Bankowego przechodzi obecnie gruntowny remont. Charakterystyczna rotunda, która wymagała prac ze względów zarówno estetycznych, jak i bezpieczeństwa, zasłonięta została rusztowaniami – Zarząd Dróg Miejskich ogłosił przetarg i wyłonił wykonawcę, który przywróci obiektowi dawną świetność. Prace prowadzone są etapowo, a ich zakres obejmuje konserwację elementów drewnianych, uszczelnianie, renowację elewacji i wewnętrznych pomieszczeń studni.
Historia „Gruby Kaśki" sięga końca XVIII wieku. Водозbiór został wzniesiony w latach 1783–1787 jako centralny akcent kompozycyjny niegdyś istniejącego Placyku Tłomackie. Charakterystyczna nazwa budynku, którą nadali warszawiacy, prawdopodobnie wiąże się z jego okrągłą formą. Przez dziesięciolecia stanowił on ważny punkt orientacyjny na mapie starego miasta, jednak II wojna światowa pozostawiła głębokie ślady w otaczającej zabudowie – większość sąsiednich budynków została zniszczona. Cudem ocalała sama rotunda, choć jej konstrukcja uległa znacznym uszkodzeniom.
Po wojnie przyszedł czas na odbudowę. W 1947 roku „Gruba Kaśka" została zrekonstruowana i powróciła do użytku. Niedługo potem całkowicie zmieniło się otoczenie obiektu. Zamiast stać na placu, studnia znalazła się pomiędzy jezdniami – integralna część zabudowy nowoczesnej trasy W-Z. Ta nowa rola nieznacznie zmieniła charakter zabytku, ale nie podważyła jego znaczenia dla warszawskiego krajobrazu.
Ostatni większy remont obiektu miał miejsce w 2004 roku. Od tamtej pory minęło już dwa dekady, a ślady czasu stały się nieubłagane. Upływ lat, ale też drgania od jadących obok pojazdów, zanieczyszczenia z wydechu samochodów i dewastacje dokonywane przez wandali – wszystko to wpłynęło zarówno na wygląd zewnętrzny, jak i stan wewnętrzny obiektu. Szczególnie niepokojący był stan drewnianych belek zabezpieczających otwór studzienny – materiał wykazywał oznaki gnicia i próchnienia, co stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa.
Biorąc pod uwagę scale problemów, w ubiegłym roku Zarząd Dróg Miejskich ogłosił przetarg na wykonanie remontu zabytkowej studni. Na podstawie złożonych ofert wyłoniony został wykonawca prac. Dzisiaj „Gruba Kaśka" ukryta jest za rusztowaniami, a pracownicy prowadzą intensywne działania restauracyjne mające przywrócić jej dobrą kondycję.
Zakres prac jest naprawdę obszerny. W obszarze robót dachowych specjaliści zajmują się konserwacją drewnianych elementów konstrukcyjnych – czyszczą je, odgrzybiają, dezynfekują, uzupełniają ubytki i zabezpieczają powierzchnie. Równolegle realizowane są zabiegi uszczelniające, aby zapobiec przedostawaniu się wody do wnętrza budynku. Zaawansowane są również prace przy elewacji i cokole, które obejmują czyszczenie powierzchni, usuwanie nawarstwień biologicznych, wzmocnienie podłoża oraz uzupełnianie ubytków tynków.
Na zewnątrz prowadzone są również zabiegi przy drewnianych i metalowych elementach – czyszczenie, zabezpieczenie i przygotowanie do dalszych etapów wykończeniowych. Wewnątrz rotundy realizowane są prace renowacyjne dotyczące ścian, podłogi, belek drewnianych oraz historycznego kołowrotu. Te ostatnie prace obejmują oczyszczanie i dezynfekcję powierzchni, naprawę uszkodzeń, uzupełnianie ubytków i przygotowanie elementów drewnianych do konserwatorskiego zabezpieczenia.
Ze względu na status zabytkowy „Gruby Kaśki" wszystkie prace prowadzone są zgodnie ze ścisłymi wytycznymi i pod nadzorem konserwatora. Zwrócono też uwagę na niezwykłą kwestię – w okolicach obiektu bytowała populacja gołębi. Dlatego przed rozpoczęciem prac Zarząd Dróg Miejskich poprosił ornitologa o nadzór i sformułowanie zaleceń dotyczących bezpieczeństwa ptaków podczas trwania remontu.
W pierwszym etapie prac zamontowany zostanie ponownie historyczny kołowrót – jednak dopiero po jego dokładnym odnowieniu. Inwestycja realizowana jest etapowo, co pozwala na profesjonalne wykonanie każdego zabiegu konserwatorskiego.
Remont zabytkowej studni „Gruba Kaśka" ma wstępną Promesę dofinansowania z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków nr RPOZ/2022/3872/PolskiLad. To oznacza, że prace przebiegają w ramach szerszych działań państwowych na rzecz ochrony warszawskiego dziedzictwa kulturowego. Po zakończeniu wszystkich etapów renowacji charakterystyczna rotunda powinna odzyskać swoją dawną świetność i nadal pełnić rolę jednego z rozpoznawalnych punktów orientacyjnych w stolicy.
Źródło: UM Warszawa
