Uchwała antysmogowa na Mazowszu – istotne informacje dla mieszkańców
Mieszkańcy Garwolina muszą zapoznać się z obowiązkami wynikającymi z uchwały antysmogowej, która reguluje sposób ogrzewania domów i mieszkań paliwami stałymi na terenie województwa mazowieckiego. Przepisy, które obowiązują w naszym mieście, narzucają konkretne terminy wymiany pieców i kotłów, a także określają, jakie paliwo można spalać. Zasady są rygorystyczne – ich łamanie grozi sankcjami.
Podstawę prawną stanowią dwa dokumenty: Uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 24 października 2017 r. oraz Uchwała zmieniająca nr 59/22 z dnia 26 kwietnia 2022 r. Garwolin, położony w powiecie garwolińskim, znajduje się poza tzw. obszarem NUTS2 – warszawskim stołecznym, czyli powiatami przylegającymi bezpośrednio do Warszawy. To oznacza, że przepisy obowiązujące w naszym mieście różnią się nieco od tych, które mają zastosowanie w najbliższym otoczeniu stolicy. Dla mieszkańców Garwolina liczy się więc harmonogram właściwy dla pozostałej części województwa mazowieckiego.
Najistotniejszą zmianą w najbliższym czasie będzie wymóg zmiany kominków i miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń. Od 1 stycznia 2023 r. wszystkie kominki, piece typu koza oraz inne tego rodzaju urządzenia grzewcze muszą spełniać wymogi Ekoprojektu (Ecodesign). Urządzenia, które tych norm nie spełniają, trzeba wymienić na nowe – zgodne z wymaganiami Ekoprojektu – lub doposażyć je w urządzenia redukujące emisję pyłu, takie jak elektrofiltry. Wszystkie kominki montowane i używane od 2023 roku muszą posiadać certyfikat potwierdzający ich zgodność z Ekoprojektem. To wymóg bezwzględny, a jego niespełnienie będzie stanowiło naruszenie uchwały.
Mieszkańcy nieposiadający środków na natychmiastową wymianę sprzętu mogą już dzisiaj działać na rzecz poprawy jakości powietrza poprzez zmianę paliwa. Choć w powiecie garwolińskim nie obowiązuje jeszcze zakaz węgla kamiennego – taki zakaz będzie obowiązywał dopiero od 2028 roku w powiatach przylegających do Warszawy – warto już teraz przejść na paliwo wysokiej jakości. Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego zachęca do spalania węgla kamiennego o odpowiednim uziarnieniu, pelletu, brykietu oraz biomasy drzewnej lub drewna sezonowanego. Szczególnie zalecane jest drewno drzew liściastych, takie jak buk, brzoza, dąb czy grab, zawierające mniejsze ilości substancji żywicznych.
Kluczowy jest sposób przechowywania drewna. Aby paliwo drzewne było skuteczne, musi być odpowiednio sezonowane – przechowywane w taki sposób, aby miało dostęp do powietrza wiosną i latem, a jednocześnie było zabezpieczone przed wilgocią, opadami deszczu i śniegu jesienią i zimą. Co absolutnie nie powinno się spalać w piecach? Odpady – ich spalanie jest bezwzględnie zakazane. Właśnie paliwa najgorszej jakości są głównymi źródłami zanieczyszczenia powietrza w regionie.
Od 2028 roku zasady staną się bardziej rygorystyczne. W powiecie garwolińskim będą wówczas zakazane kotły klasy 3 i 4, podczas gdy kotły klasy 5 będą mogły być nadal użytkowane. Jak sprawdzić klasę swojego kotła? Można to potwierdzić na podstawie dokumentacji technicznej producenta, numeru seryjnego urządzenia, kartki technicznej lub certyfikatu zgodności. Jeśli mieszkaniec nie posiada takich dokumentów, ryzykuje, że jego kocioł zostanie uznany za pozaklasowy podczas kontroli, co oznaczać będzie niespełnienie wymogów uchwały antysmogowej. W takiej sytuacji warto skontaktować się z producentem urządzenia lub instalatorem – w wielu przypadkach da się odtworzyć dokumentację na podstawie modelu kotła.
Wymiana starego pieca na nowy to znaczący wydatek dla domowego budżetu. Dlatego właśnie dostępne są różne formy wsparcia finansowego. Mieszkańcy mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej w podatku PIT, a także śledzić programy wsparcia oferowane przez instytucje krajowe i wojewódzkie związane z ochroną środowiska. Krajowy Ośrodek Zmian Klimatu przygotował specjalną wyszukiwarkę ekoDotacji, która ułatwia znalezienie źródeł finansowania dla ekologicznych inwestycji. Jednak pamiętać należy, że zasady programów wsparcia zmieniają się okresowo, dlatego warto regularnie sprawdzać aktualne informacje na stronach internetowych instytucji zajmujących się ochroną środowiska.
Przestrzeganie uchwały antysmogowej podlega kontroli. Za używanie niedozwolonych urządzeń lub paliw grożą konkretne sankcje dla mieszkańców. Dlatego ważne jest, aby być na bieżąco z wymogami i terminami wymiany sprzętu. Dodatkowe obowiązki dotyczą nowych budynków – te, dla których wniosek o pozwolenie na budowę złożono po 1 stycznia 2023 r., nie mogą być ogrzewane paliwami stałymi, jeżeli istnieje techniczna możliwość podłączenia ich do sieci ciepłowniczej.
Dla mieszkańców szukających szczegółowych informacji Departament Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego przygotował poradnik zawierający najczęściej zadawane pytania. Dokument powstał we współpracy ze Stowarzyszeniem „Krakowski Alarm Smogowy" i dostępny jest do pobrania w formacie PDF. Osoby, które nie znajdują odpowiedzi na swoje pytania, mogą uzyskać dodatkowe informacje, kontaktując się bezpośrednio z wojewódzką instytucją.
Dbałość o jakość powietrza w Garwolinie to wspólna odpowiedzialność wszystkich mieszkańców. Wymiana starych urządzeń grzewczych, stosowanie paliwa wysokiej jakości i przestrzeganie zasad spalania to działania, które bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo zdrowotne naszej społeczności. Choć wymogi mogą wydawać się restrykcyjne, warto pamiętać, że każdy krok w stronę zmniejszenia emisji to inwestycja w czystsze powietrze dla nas wszystkich.
Źródło: UM Garwolin
