Ogłaszamy nominacje do 19. Nagrody Literackiej m.st. Warszawy
Stolica powiększyła grono nominowanych do 19. Nagrody Literackiej Warszawy. Kapituła konkursu wybrała 15 najlepszych polskich książek wydanych w 2025 roku, spośród 722 zgłoszonych pozycji. Nominacje obejmują dzieła z siedmiu różnych kategorii: prozę, poezję, literaturę dziecięcą, komiksy i powieści graficzne oraz książki poświęcone tematyce warszawskiej. Laureaci poszczególnych kategorii otrzymają po 35 tys. zł, pozostali nominowani po 15 tys. zł, zaś twórca lub twórczyni warszawska wyróżniony w swojej kategorii uzyska aż 120 tys. zł.
Warszawa od 2008 roku systematycznie wspiera polskich autorów poprzez prestiżową nagrodę literacką. Konkurs, który w swojej współczesnej odsłonie już 19 lat funkcjonuje w środowisku literackim, wyłonił ponad 100 laureatek i laureatów oraz nagrodzonych 70 książek. Historia tego wyróżnienia sięga jednak czasów przedwojennych. Wśród wcześniejszych nagrodzonych znaleźli się tacy artyści jak Wiesław Myśliwski, Ewa Lipska, Andrzej Stasiuk czy Aleksandra i Daniel Mizielińscy. Tegoroczna edycja ma szczególne znaczenie, gdyż stanowi przejaw samorządowego zaangażowania w promocję twórczości literackiej na terenie województwa mazowieckiego.
Liczba zgłoszeń do konkursu pokazuje, jak szeroki jest krajowy rynek wydawniczy i jak żywa jest polska literatura. Do tegorocznego konkursu wpłynęło łącznie 722 книги. Najliczniej reprezentowana była proza – autorzy zgłosili ponad 250 tytułów, tuż za nią uplasowała się kategoria poezji z 239 pozycjami. Istotnym udziałem była też literatura dziecięca, do której trafiło 127 książek. Pozostałe dwie kategorie – komiksy i powieści graficzne oraz publikacje o tematyce warszawskiej – otrzymały po 54 zgłoszenia każda. Ta struktura zgłoszeń jasno pokazuje, że proza tradycyjna wciąż stanowi dominujący gatunek na polskim rynku wydawniczym.
Bardzo się cieszę, że samorządowym wsparciem przyczyniamy się do rozwoju i promocji twórczości literackiej. Wiem, że Warszawiacy i Warszawianki kochają czytać, dlatego po raz kolejny dostają od nas sprawdzone rekomendacje – tegoroczne nominacje wybrane spośród setek książek. Oczywiście zapraszam też do miejskich bibliotek – znajdziecie w nich wszystkie nominowane pozycje– powiedziała Aldona Machnowska-Góra, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.
Jury konkursu, pracujące pod przewodnictwem Justyny Sobolewskiej, obradowało w składzie siedmiu ekspertów. Poza przewodniczącą i sekretarzem jury Maciejem Jakubiakiem, grono jurorów uzupełniali Anna Kramek-Klicka, Piotr Sadzik, Agnieszka Sowińska, Karolina Szymaniak oraz Antoni Zając. Obrady komisji przebiegały niezwykle intensywnie.
W tym roku obrady jury były burzliwe i pełne gwałtownych zwrotów akcji. Natomiast nominowane książki doceniliśmy za niespodzianki – okazały się czymś innym, niż można się było spodziewać– relacjonuje przewodnicząca jury. Juratorzy zwracali szczególną uwagę na cechy wyróżniające się na tle bieżących wydawnictw:
Wśród motywów powracających znajdziemy: znikanie i trwanie oraz transformację: człowieka, miasta, przyrody, systemu władzy. Doceniliśmy wychodzenie poza ramy gatunkowe oraz koncepty tych książek, które są udaną grą z tradycją i otwarciem nowych ścieżek myślenia.
W kategorii prozy znalazły się trzy pozycje. Nominacja trafiła do Weroniki Murek za powieść „Urodziny" (Wydawnictwo Czarne), którą jury uzasadnia słowami:
w oszczędnej, ale sugestywnej prozie udało się złapać na gorącym uczynku życie, które powoli się już kończy, choć nigdy na dobre się nie zaczęło. Drugą nominację otrzymał Maciej Sieńczyk za „Pijaczka" (Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej) – jury określiła ją mianem
jednej z najśmieszniejszych i najsmutniejszych książek polskiej literatury współczesnej. Trzecią nominację przyznano Szczepanowi Twardochowi za „Null" (Wydawnictwo Marginesy), którą jury uznaje za
powieść o wojnie ukraińsko-rosyjskiej: o jej realiach i o otaczających ją mitach, o bohaterstwie, głupocie i desperacji.
Kategoria poezji przywitała nominacje trzech autorów. Kamila Janiak otrzymała wyróżnienie za „Dziwne dziewczyny" (Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu), poemat, którzy jury opisuje jako tekst, że
za sprawą intensywnej i plastycznej frazy pędzi na złamanie karku – tuż za swoją podmiotką, która w starciu z wrogim światem negocjuje własną tożsamość. Nominację dla Justyny Kulikowskiej za „Wnyki dla światła" (to samo wydawnictwo) jury określa mianem
zachwyćającego traktatu poetyckiego o zachwycie, dzięki czemu wiersze poetki stają się ćwiczeniami z afirmacji. Trzeci poeta, Marcin Mokry, otrzymał nominację za „Solarysze" (Fundacja Na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza), które jury nazywa ożywczym art bookiem, gdzie
każda część jest przemyślnie skomponowana oraz prowadzi nas przez obrazy i dźwięki.
Literatura dla dzieci była reprezentowana przez trzy pozycje, gdzie nominacje obejmowały zarówno twórców tekstów, jak i ilustratorów. Adam Robiński (tekst) i Bartek Glaza (ilustracje) otrzymali nominację za „Wodysję" (Wydawnictwo Widnokrąg), która jury uważa za dzieło
pozwalające się odczytać w kilku planach jednocześnie: przez pryzmat zwierząt i świata przyrody oraz przez pryzmat ludzki. Katarzyna Wasilkowska (tekst) i Ludwika Gnyp (ilustracje) nominowani zostali za „Złodziejkę" (Wydawnictwo Literatura) –
lekką i bezpretensjonalną powieść o potrzebie bliskości, rodzących się uczuciach, małych i dużych tajemnicach dorastania. Trzecią nominację otrzymali Katarzyna Witt (tekst) i Ola Niepsuj (ilustracje) za „Po co nam sztuka?" (Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie), która
bez zadęcia, bez patosu, lekko i z dowcipem pokazuje dzieciom i ich opiekunom, jak zbliżyć się do sztuki nowoczesnej.
Książki poświęcone Warszawie przywitały trzy nominacje. Paweł Kozioł otrzymał wyróżnienie za „Azard" (Wydawnictwo Drzazgi), gdzie
splata gęstą opowieść o napięciach rozdzierających Warszawę w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości. Drugą nominację jury przyznało Krzysztofowi Mordyńskiemu za „MDM. Marszałkowska Dzielnica Marzeń" (Centrum Architektury) – publikację, która
opisuje urbanistyczny rozmach reprezentacyjnej dzielnicy Warszawy i odtwarza propagandowy charakter projektu. Trzecią nominację otrzymał Stanisław Łubieński za „Drugie życie Czarnego Kota" (Wydawnictwo Agora), gdzie
łączy esej historyczny, felieton, opowieść przyrodniczą, tworząc niezwykłą, osobistą opowieść.
Kategoria komiksów i powieści graficznych również przywitała trzy nominacje. Marcin Podolec otrzymał wyróżnienie za „Sezon spadających gwiazd" (Kultura Gniewu) –
pełną humoru, ciepła, ale i brutalnie szczerą opowieść o życiu i dojrzewaniu na prowincji. Drugą nominację jury przyznało Jackowi Świdzińskiemu za „Brzask" (Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego), który stanowi
pozbawioną wszelkiej pompy polifoniczną, w słowie i obrazie, opowieść o upartym trwaniu miasta i jego mieszkańców. Trzecią nominację otrzymał Łukasz Wojciechowski za „Dum-dum" (Kultura Gniewu) –
opowieść o opresyjnym modernizmie zmierzającym ku katastrofie, który zyskuje tu zaskakujące oblicze, wykonaną z charakterystycznymi rysunkami stworzonymi w AutoCADzie.
Finał konkursu odbędzie się 13 czerwca, jednak już wcześniej, jeszcze w maju, zostaną ogłoszeni laureaci w kategorii dedykowanej warszawskim twórcom. Wszystkie nominowane pozycje będą dostępne w warszawskich bibliotekach publicznych, gdzie będą stanowić sprawdzone rekomendacje dla czytelników. Konkurs wspierają jako patroni medialni Trójka Polskiego Radia, Gazeta Wyborcza, magazyn Książki, a także portale czytelnicze Lubimyczytać.pl i Booklips.pl. Partnerami przedsięwzięcia są Dwutygodnik oraz Muzeum Karykatury.
Źródło: UM Warszawa
