Drewniak Burkego - efekty prac są już widoczne

Na warszawskiej Pradze-Północ trwa gruntowny remont zabytkowego drewniaka przy ulicy Kawęczyńskiej 26 – jednego z ostatnich zachowanych przykładów drewnianej zabudowy z przełomu XIX i XX wieku. Budynek wzniesiony około 1890 roku przez Edmunda Burkego jako tania czynszówka dla robotników pobliskich fabryk odzyskuje swoją dawną estetykę. Postęp prac jest znaczny – zamontowano już odrestaurowane okna, konserwatorzy pracują nad drewnianymi elementami konstrukcji, a pierwsze efekty remontu są już widoczne dla warszawskich mieszkańców.

Historia tego budynku ściśle wiąże się z rozwojem warszawskiego Szmulkisa, jak potocznie zwana jest ta część Pragi. Jednopiętrowa oficyna Edmunda Burkego pełniła przez dziesięciolecia funkcję domu mieszkalnego dla pracowników fabryk, które stanowiły serce gospodarczej działalności dzielnicy. Po II wojnie światowej przebudowano ją na dom komunalny, gdzie lokatorzy mieszkali przez kolejne dekady. Z czasem budynek ulegał degradacji, aż jego remont stał się konieczny. Dziś drewniak przy Kawęczyńskiej 26 to więcej niż zwykłe mieszkanie – to świadectwo przemian społecznych i codziennego życia warszawskiej Pragi, które miasto postanowiło przywrócić do życia.

Prace remontowe obejmują wszystkie aspekty odrestaurowania budynku. Konserwatorzy przeprowadzili już izolację fundamentów, wymienili zdegradowane fragmenty konstrukcji oraz wykonali zabezpieczenie przeciwpożarowe poprzez obłożenie płytami ogniochronnymi stropów i słupów konstrukcyjnych. Drewniane ściany klatek schodowych zastąpiono murowanymi – decyzja podyktowana wymogami bezpieczeństwa pożarowego. Warto podkreślić, że mimo tych modernizacyjnych zmian udało się zachować całą drewnianą konstrukcję schodów. Budynek ocieplono wełną mineralną od zewnątrz, zadbając jednocześnie o to, by ocieplenie nie byłowidoczne i nie zmieniło estetyki obiektu.

Pod koniec ubiegłego roku montaż okien zakreślił nowy etap prac. Zamontowano wykonane na wzór oryginalnych okna zamykane na zawrotnicę, a niedawno przyszedł czas na montaż czterech zachowanych okien skrzynkowych, które przeszły gruntowną konserwację. Na drewnianych ścianach wewnętrznych osadzono trzcinę i zgodnie z dawną techniką budowlaną nanoszą się na nią tynki wapienne. Jednocześnie trwają prace konserwatorskie dotyczące stolarki drzwiowej, drewnianych schodów na klatce schodowej oraz odzyskanej szalówki, która powróci na elewację budynku.

Podczas prac konserwatorzy dokonali fascynujących odkryć. Na niektórych ścianach zachowały się fragmenty polichromii – najcenniejsze wymalowania zostały zabezpieczone i po zakończeniu remontu powrócą na swoje miejsce. Odkryto również pierwotną kolorystykę budynku, która będzie teraz odtwarzana. Elewacja odzyska brązowy odcień, a stolarka drzwiowa i okienna wraz z dekoracjami wokół okien zostanie pomalowana na zielono. Równie ciekawe było przywrócenie więźby dachowej – konserwatorom udało się zachować części oryginalnych krokwi, słupów i mieczy ze znakami ciesielskimi i łączeniami na drewniane kołki. Dach otrzymał nowe pokrycie z papy.

Drewniak przy Kawęczyńskiej 26 jest unikatowym reliktem drewnianej zabudowy warszawskiej Pragi – świadectwem codziennego życia i przemian społecznych tej dzielnicy, a dziś odtwarzamy go tak, by wyglądał jak pod koniec XIX wieku

W tej chwili odnawiane są drewniane elementy, montowane okna i układane tynki. Po ich zakończeniu na dole budynku powstanie Dom Niematerialnego Dziedzictwa Warszawy prowadzony przez Muzeum Warszawy, a na górze pracownie dla artystów

Po zakończeniu prac budynek zmieni się nie tylko fizycznie, ale i funkcjonalnie. Dolną kondygnację zajmie Dom Niematerialnego Dziedzictwa Warszawy prowadzony przez Muzeum Warszawy, a część górna będzie przeznaczona dla artystów jako pracownie twórcze. Nowa instytucja ma stać się miejscem pielęgnowania żywych tradycji i budowania wspólnotowości na Pradze. Zgodnie z założeniami Zespołu ds. niematerialnego dziedzictwa kulturowego Warszawy celem będzie gromadzenie tego, co lokalne i osobiste – wspomnień związanych z okolicą i ludźmi, którzy tu mieszkali.

W związku z tym Muzeum Warszawy apeluje do mieszkańców o podzielenie się swoimi wspomnieniami i pamiątkami. Poszukiwani są ci, którzy mieszkali w okolicy lub przy samej ulicy Kawęczyńskiej 26, pamiętają podwórkowe zabawy i lokalne zwyczaje, smaki i codzienne życie na Szmulkach, a także chcą podzielić się swoimi zdjęciami dokumentującymi historię tej części Warszawy. Osoby zainteresowane mogą kontaktować się z Muzeum Warszawy, przekazując swoje wspomnienia i materiały.

Remont drewniaka przy Kawęczyńskiej 26 stanowi jeden z elementów Gminnego Programu Rewitalizacji – jednego z największych programów rewitalizacji w Polsce. Program przewidziany jest do roku 2030 i będzie kosztował blisko trzy miliardy złotych. Na obu Pragach i Targówku renowacji poddawanych jest kilkadziesiąt obiektów, wśród których dominują kamienice i budynki dotychczas wyłączone z użytkowania. Pod okiem Stołecznego Konserwatora Zabytków odnawiane są stare budynki, a miasto jednocześnie zmienia przestrzeń publiczną. Powstają nowe parki i zieleńce, biblioteki i miejsca aktywności lokalnej, a do tego dochodzą rozmaite działania społeczno-kulturalne.

To kolejny etap transformacji warszawskiej Pragi – dzielnicy, która stopniowo odzyskuje swoją tożsamość i blask. Drewniak Burkego nie będzie przywrócony do życia tylko jako zabytek – stanie się żywą częścią nowoczesnej Warszawy, łącząc przeszłość z teraźniejszością i dając nowe możliwości lokalnej społeczności artystów i miłośników historii miasta.

Źródło: UM Warszawa