Pięć projektów w konkursie architektonicznym dla Szpiegowa

Konkurs na zagospodarowanie terenu przy ul. Sobieskiego 100, czyli nieruchomości zwanej "Szpiegowem", przeszedł first stage'em. Spośród 14 złożonych koncepcji architektoniczno-urbanistycznych sąd konkursowy wybrał pięć prac do etapu drugiego. Zespoły mają czas do połowy czerwca, by rozwinąć swoje projekty, a zwycięzcy będą ogłoszeni jeszcze w tym samym miesiącu. To kolejny etap przywracania warszawskiej przestrzeni nieruchomości, którą przez dziesięciolecia bezprawnie zajmowała Federacja Rosyjska.

Historia tej nieruchomości sięga czasów Związku Radzieckiego. Budynek przy Sobieskiego 100 przez lata zajmowany był bezumownie najpierw przez ZSRR, a następnie przez Federację Rosyjską. Po latach batalii prawnych i nieudanych prób wyegzekwowania należności, miasto w 2022 roku dokonało przejęcia nieruchomości. Przełomowy moment nastąpił w январе 2025 roku, gdy kompleks został ostatecznie przekazany miastu stołecznemu. Właśnie wtedy ruszyły prace nad przygotowaniem konkursu, który miał zaproponować najlepsze rozwiązanie dla tego miejsca.

Proces selekcji projektów był selektywny i wymagający. Na etapie wstępnym 27 zespołów złożyło wnioski o dopuszczenie do konkursu. Po weryfikacji zaproszenia otrzymało 26 pracowni. W pierwszym etapie, którego terminem było nadesłanie koncepcji przebudowy i rozbudowy zespołu budynków, wpłynęło 14 projektów. Sąd konkursowy dokonał selekcji według z góry ustalonych kryteriów. Do dalszych prac zakwalifikowało się pięć koncepcji, które najlepiej odpowiadały wytycznym i wymogom konkursu.

Zadanie, jakie postawiono przed projektantami, było złożone. Autorzy koncepcji musieli zaproponować rozwiązanie, które zmaksymalizuje liczbę mieszkań, a jednocześnie zadbałoby o jakość zamieszkania oraz dostępność dla osób niepełnosprawnych i tych ze szczególnymi potrzebami. Niemałym ograniczeniem było wpisanie budynku do gminnej ewidencji zabytków – jego zewnętrzna forma podlega ochronie konserwatorskiej. Projekt musiał wpisywać się w istniejącą zabudowę, przy jednoczesnym tworzeniu nowej części od strony ulicy Sobieskiego, z usługami zaplanowanymi na parterze. Istniejący budynek w przyszłości ma pełnić funkcję mieszkań komunalnych.

Zwycięska pracownia czeka nagroda finansowa oraz prestiżowe zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki na podpisanie umowy na opracowanie pełnej dokumentacji projektowej. Pięć wybranych zespołów ma czas do 15 czerwca na uszczegółowienie i rozwinięcie swoich koncepcji. Następnie sąd konkursowy dokona ostatecznej oceny i wyłoni najlepszy projekt. Oficjalnie zwycięzca powinien być ogłoszony w czerwcu 2026 roku.

Prezydent m.st. Warszawy Rafał Trzaskowski podkreślił znaczenie całego przedsięwzięcia.

Za nami I etap konkursu na zagospodarowanie nieruchomości odzyskanych po latach ich bezprawnego zajmowania przez stronę rosyjską. Konkurs cieszył się dużym zainteresowaniem, a do kolejnego etapu zakwalifikowanych zostało 5 koncepcji. Odzyskanie "Szpiegowa" było ważnym symbolem. Ale jeszcze ważniejsze jest to, żeby to miejsce zaczęło służyć Warszawiankom i Warszawiakom. Krok po kroku do tego zmierzamy

Harmonogram prac nad zagospodarowaniem tej nieruchomości zakładał konkretne terminy. Po wyłonieniu zwycięzcy w czerwcu 2026 roku, miasto planuje podpisać umowę na opracowanie dokumentacji projektowej w październiku 2026 roku. Jeśli wszystko przebiegnie zgodnie z planem, prace projektowe powinny zakończyć się w sierpniu 2027 roku. Dopiero wówczas będzie możliwe ogłoszenie przetargu na roboty budowlane.

Inwestycja jest już budżetowo zabezpieczona. W budżecie miasta wyznaczono środki na realizację projektu w wysokości ponad 132 milionów złotych. To znaczna suma, ale biorąc pod uwagę skalę przedsięwzięcia, tworzyć będą się mieszkania komunalne, nowa zabudowa i obiekty usługowe na prestiżowej warszawskiej lokalizacji, kwota wydaje się adekwatna do ambicji projektu.

Zainteresowanie konkursem okazało się duże wśród warszawskich i ogólnopolskich biur architektonicznych. Fakt, że z 26 zaproszonych pracowni aż 14 zdecydowało się złożyć pełnoprawne koncepcje, świadczy o atrakcyjności tego zadania dla środowiska projektantów. To także pokazuje, że architekci dostrzegają potencjał tego miejsca i chcą przyczynić się do jego transformacji z symbolem długoletniej okupacji w nowoczesny, funkcjonalny kompleks na potrzeby warszawian.

Odzyskanie nieruchomości przy Sobieskiego 100 przez miasto stało się ważnym gestem, ale – jak zauważa prezydent – sama jurydyczna wygrana to dopiero początek. Istotne jest, by to miejsce rzeczywiście zaczęło służyć mieszkańcom. Pięć wybranych koncepcji mają teraz szansę pokazać, jak może wyglądać przyszłość tego terenu. W czerwcu 2026 roku dowiemy się, którzy architekci wymyślili najlepsze rozwiązanie dla Szpiegowa.

Źródło: UM Warszawa