O gminach obwarzankowych podczas konferencji ZMP w Tczewie
Przedstawiciele Sochaczewa wzięli udział w konferencji zorganizowanej przez Miasto Tczew i Związek Miast Polskich, która odbyła się 17 marca i poświęcona była efektywności podziału administracyjnego w Polsce. W spotkaniu wzięli udział zastępca burmistrza Stanisław Wachowski, sekretarz miasta Andrzej Wierzbicki oraz kierownik Referatu Komunikacji Zewnętrznej Jakub Okraska, którzy przedstawiali perspektywę sochaczewskiego samorządu w dyskusji nad funkcjonowaniem obecnego systemu zarządzania miastami.
Konferencję "Efektywność zasadniczego podziału administracyjnego – sytuacja miast" otworzyli prezydent miasta Tczew Łukasz Brządkowski oraz Andrzej Porawski, dyrektor Biura Związku Miast Polskich. Obaj podkreślili znaczenie współpracy między samorządami oraz konieczność prowadzenia konsultacji eksperckich i wymiany doświadczeń w rozwiązywaniu problemów, przed którymi stoją współczesne miasta. Na konferencję przybyło kilkadziesiąt delegacji samorządów z całej Polski, co świadczy o skali zainteresowania tematem efektywności struktur administracyjnych.
Merytoryczną głębin dyskusji nadał profesor Jerzy Hausner, który przedstawił ekonomiczny wymiar wyzwań stojących przed miastami. Wskazał on na rosnącą presję rozwojową oraz konieczność świadomego wykorzystywania zasobów miejskich – przestrzeni, kompetencji i potencjału instytucjonalnego. Jego słowa stały się istotnym punktem odniesienia dla pozostałych referatów. "Miasta powinny funkcjonować jako społeczności rozwoju, a nie jedynie społeczności przetrwania" – ta konstatacja profesora Hausera określiła kluczowe wyzwanie stojące przed samorządami w bieżącej rzeczywistości.
Szczególnie intensywną dyskusję wzbudzył temat tzw. gmin obwarzankowych. Dr Anna Kurniewicz z Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego wskazała na złożoność relacji między miastami a otaczającymi je gminami, podkreślając, że takie układy geograficzno-administracyjne prowadzą do dysfunkcjonalności. Utrudniają one efektywne zarządzanie usługami publicznymi i przestrzennym rozwojem. Andrzej Porawski, odwołując się do dorobku profesora Pawła Swianiewicza, wyjaśnił istotę problemu: "Mamy do czynienia ze sztucznym administracyjnym rozdzieleniem podmiotów tworzących gospodarczą, społeczną i funkcjonalną całość." W praktyce oznacza to, że rynek pracy, infrastruktura i codzienne życie mieszkańców wykraczają poza granice administracyjne, podczas gdy decyzje dotyczące wydatków publicznych i realizacji polityk pozostają ściśle podzielone.
Problem nie leży jedynie w teorii – ma wymiar finansowy i organizacyjny. Dr Daniel Budzeń ze Związku Miast Polskich zaprezentował na przykładzie Tczewa konkretne koszty realizacji usług publicznych, od edukacji po kulturę i utrzymanie przestrzeni publicznych. Okazuje się, że oferta miasta wykorzystywana jest również przez mieszkańców sąsiednich gmin, którzy jednak nie wkładają się finansowo w jej utrzymanie. Zastępca prezydenta Słupska Marta Makuch potwierdziła, że skala odpowiedzialności związanej z zapewnieniem edukacji, kultury i sportu także dla mieszkańców gmin napływowych jest ogromna i stanowi rzeczywiste obciążenie budżetu miasta.
Kwestię aspektów formalno-prawnych poruszył doktor Adrian Misiejko, zauważając, że państwo dysponuje narzędziami umożliwiającymi dostosowanie granic jednostek samorządu do zmieniających się uwarunkowań. Zaznaczył jednak, że w praktyce procesy te bywają skomplikowane i mogą prowadzić do napięć między różnymi wspólnotami. Profesor Jakub Szlachetko zwrócił uwagę na potrzebę aktualizacji rozwiązań systemowych, które powstawały w innych realiach i dziś wymagają ponownej analizy.
Cennym głosem było doświadczenie praktyczne przedstawione przez doktora Dariusza Lesickiego, byłego zastępcy prezydenta Zielonej Góry. Proces poszerzenia granic tego miasta poprzedzony był głębokimi analizami, badaniami i dialogiem społecznym. Choć początkowo pojawiały się obawy mieszkańców, działania te przyniosły pozytywne efekty rozwojowe dla wspólnot. Historia Zielonej Góry pokazuje znaczenie długofalowego planowania i konsultacji społecznych.
Prezydent Tczewa Łukasz Brządkowski mówił o działaniach podejmowanych przez to miasto w kontekście budowania nowych możliwości rozwojowych, jednocześnie podkreślając znaczenie integracji środowiska samorządowego. Wyraził poparcie dla powołania Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Miast Wewnętrznych, którego inicjatorem jest Daniel Janiak, burmistrz Sochaczewa. Inicjatywa ma charakter ponadpolityczny i ma służyć wzmacnianiu współpracy oraz wymianie doświadczeń między miastami znajdującymi się w podobnej sytuacji.
Zastępca burmistrza Sochaczewa Stanisław Wachowski zabierał głos zarówno podczas dyskusji, jak i w podsumowaniu konferencji. Zwrócił uwagę na znaczenie tworzenia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Miast Wewnętrznych, podkreślając, że tego typu konferencje, debaty naukowe i wymiana doświadczeń są kluczowe dla budowania skutecznych mechanizmów współpracy. Powołanie stowarzyszenia określił jako istotny krok w tym kierunku. Jego wypowiedź znalazła poparcie wśród innych prezydentów i burmistrzów obecnych na konferencji, którzy zgodnie podkreślali konieczność wspólnych działań.
Na zakończeniu konferencji prezydent Łukasz Brządkowski wyraził nadzieję na kontynuację dialogu, dalszą wymianę doświadczeń i konsultacje eksperckie – tym razem w jeszcze szerszym gronie, być może przy okazji spotkania organizowanego w ramach rozwijającej się inicjatywy Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Miast Wewnętrznych. Samo wydarzenie w Tczewie pokazało, że dyskusja o podziale administracyjnym nie dotyczy wyłącznie granic i linii na mapie. Chodzi o to, jak rzeczywiste powiązania społeczne i gospodarcze mogą znaleźć odzwierciedlenie w strukturach zarządzania, a co za tym idzie – o jakość usług publicznych i rzeczywiste możliwości rozwojowe miast.
Źródło: UM Sochaczew
