Kilkadziesiąt miast chce przystąpić do stowarzyszenia

Sochaczew staje się jednym z głównych ośrodków inicjatywy mającej zmienić sytuację polskich miast otoczonych gminami obwarzankowymi. Podczas śniadania prasowego 16 marca sekretarz miasta Andrzej Wierzbicki poinformował, że w pracach nad utworzeniem Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Miast Wewnętrznych zadeklarowało udział około 80 miast, a 57 z nich jednoznacznie potwierdziło przystąpienie do organizacji.

Problem, którym zajmować się będzie nowe stowarzyszenie, dotyczy ponad 150 polskich miast. Miasta te znajdują się w niezwykłej sytuacji gospodarczej i administracyjnej – kompletnie otoczone przez gminy wiejskie, często określane mianem „obwarzankowych", które praktycznie uniemożliwiają im rozwój terytorialny. Chociaż są ośrodkami miejskimi z bogatą infrastrukturą publiczną i funkcjami administracyjnymi, nie mogą się rozwijać poza wyznaczone granice. Jak wyjaśnia się w komunikatach samorządowych, przyszłość należy do silniejszych, zintegrowanych obszarów funkcjonalnych, zdolnych nie tylko do planowania strategicznego, ale także do podejmowania dużych inwestycji komunalnych.

Inicjatywa powołania stowarzyszenia pochodzi od Daniela Janiaka i ma na celu wypracowanie wspólnego stanowiska reprezentujących te miasta dla władz centralnych. Problem jest o tyle istotny, że dotyczy finansów samorządowych i sprawiedliwości w podziale obciążeń. Miasta wewnętrzne bowiem ponoszą wysokie koszty utrzymania usług publicznych, z których korzystają nie tylko ich mieszkańcy, ale także ludzie z okolicznych gmin wiejskich. Biblioteki, muzea, domy kultury, obiekty sportowe czy pływalnie finansowane z miejskiego budżetu obsługują rezydentów okolicznych gmin, których mieszkańcy podatki płacą poza miastem. Jednocześnie opłaty za korzystanie z tych usług pokrywają zaledwie część rzeczywistych kosztów ich utrzymania.

Zainteresowanie inicjatywą okazało się znacznie większe niż pierwotnie przewidywano. Zaproszenia wysłano do 162 samorządów, choć teoretycznie powinno ich być 158 – różnicę stanowią miasta, które same zgłosiły chęć udziału po doniesieniach medialnych. Wśród samorządów, które jednoznacznie zadeklarowały przystąpienie, znalazły się: Kłodzko, Tomaszów Lubelski, Lubartów, Żary, Limanowa, Mińsk Mazowiecki, Mielec, Wysokie Mazowieckie, Tczew, Lębork, Kętrzyn, Koło, Wałcz, Darłowo, Szczecinek, Sanok, Brodnica i Nowe Miasto Lubawskie. Kolejne 13 miast wyraziło wstępne zainteresowanie udziałem. Jak podkreślił sekretarz Wierzbicki, zakończył się już etap zbierania deklaracji przystąpienia.

Etap, na którym znajduje się projekt, to promocja idei oraz konsultacje w środowisku samorządowym. Niedawny kongres samorządowy w Mikołajkach wykazał, że inicjatywa jest szeroko znana i cieszy się sporym zainteresowaniem wśród włodarzy miast.

W kwietniu rozpoczną się pierwsze działania formalne – przygotowanie założeń programowych oraz projektu statutu. Do rejestracji stowarzyszenia konieczne będzie także podjęcie odpowiednich uchwał przez rady miast

Za stowarzyszeniem stoi poparcie Związku Miast Polskich, największej organizacji samorządowej w kraju. Dyrektor biura ZMP Andrzej Porawski zadeklarował wsparcie dla projektu, a współpraca ma mieć charakter ścisły i ekspercki. Sochaczew i inne miasta zainteresowane inicjatywą mogą liczyć również na wsparcie prof. Jerzego Hausnera, ekonomisty i eksperta w zakresie finansów samorządowych, którego burmistrz zaangażował w projekt.

17 marca, zaledwie dzień po śniadaniu prasowym, sekretarz miasta wraz z kierownikiem Referatu Komunikacji Zewnętrznej Jakubem Okraską wyjechał do Tczewa. Tam Związek Miast Polskich zorganizował konferencję pt. „Efektywność zasadniczego podziału administracyjnego. Sytuacja miast". Podczas tego spotkania prof. Jerzy Hausner z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie omówił efektywność podziału administracyjnego z perspektywy ekonomicznej. Innych aspektów tematu dotyczyły referaty innych ekspertów: dr Anny Kurniewicz z Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, dr Adriana Misiejki z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy oraz prof. Tomasza Kaczmareka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Poruszali oni kwestie podziału funkcjonalnego, więzi społecznych, gospodarczych i kulturowych, a także zdolności miast obwarzankowych do wykonywania powierzonych zadań.

Dyrektor Porawski zaprezentował również historyczną perspektywę problemu, wygłaszając wykład pt. „Miasta w reformie 1989/90 i w III RP". Uczestnicy konferencji mogli także zapoznać się z konkretnymi przykładami problematyki miast wewnętrznych na przykładach trzech ośrodków: Rzeszowa, Sanoka i Zielonej Góry.

Dla Sochaczewa, który jako miasto wewnętrzne boryka się z tymi samymi wyzwaniami co pozostali uczestnicy inicjatywy, utworzenie stowarzyszenia może stanowić przełom w negocjacjach z rządem. Wspólne działanie kilkudziesięciu miast na pewno będzie miało większą siłę przebicia niż indywidualne apele poszczególnych samorządów. Już niedługo, w kwietniu, prace nad formalnym powołaniem organizacji nabiorą tempa, a pierwsze uchwały rad miast mogą zapaść w ciągu następnych tygodni.

Źródło: UM Sochaczew