Działania miasta w kwestii problemu dzików – bezpieczeństwo mieszkańców i obowiązujące przepisy
Warszawa zmaga się z lawinowo rosnącą populacją dzików na terenie miasta. W ciągu zaledwie pięciu lat liczba zgłoszeń mieszkańców o obecności tych zwierząt wzrosła z 423 w 2020 roku do aż 8 804 w 2025 roku. Problem jest na tyle poważny, że Prezydent m.st. Warszawy powołał zespół ekspertów i przedstawicieli służb, aby wypracować skuteczne rozwiązania. Miasto podejmuje interwencje zgodnie z obowiązującym prawem i przepisami Unii Europejskiej, jednak liczba incydentów z udziałem dzikich zwierząt stale rośnie.
Obecność dzików w gęsto zabudowanych fragmentach Warszawy stwarza realne zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa mieszkańców. Problem nasilił się zwłaszcza w ostatnich latach, kiedy zwierzęta coraz częściej pojawiają się na osiedlach, pomiędzy ruchliwymi ulicami i zielonymi terytoriami miasta. Skala zjawiska wymaga zdecydowanych działań, a jednocześnie każda interwencja musi być przeprowadzana z należytą ostrożnością ze względu na złożone warunki urbanistyczne i potrzebę ochrony mieszkańców.
Wzrost liczby spotkań ludzi z dzikami ma bezpośredni wpływ na statystyki zagrożeń. W 2025 roku zanotowano 341 kolizji drogowych z udziałem dzików oraz 121 ataków na ludzi. W 2026 roku sytuacja pogorszyła się do tego stopnia, że 3 osoby wymagały hospitalizacji po atakach dzików i przeszły profilaktyczne szczepienia przeciw wściekliźnie. Liczby te pokazują skalę problemu, który dotyka coraz większą liczbę warszawiaków w ich codziennym życiu.
Jedną z głównych przyczyn ekspansji dzików na tereny miasta jest ich łatwy dostęp do pożywienia oraz niezwykła zdolność adaptacyjna do warunków miejskich. Co jednak bardzo istotne, za scenę w regionie bezpośrednio decydują decyzje podejmowane poza Warszawą. Od wielu lat miasto świadomie kształtuje swoje tereny leśne tak, aby były atrakcyjne dla dzikich zwierząt ze względu na bazę pokarmową. Zwierzęta są przepłaszane z warszawskich lasów, a tym bardziej nie są odstrzeliwane. Problem w tym, że w okolicach Warszawy brakuje naturalnych drapieżników – rysia i wilka – które mogłyby naturalnie regulować populację dzików.
W powiatach okalających miasto, w tym w otulinie Parku Narodowego, sytuacja kształtuje się zupełnie inaczej. W zeszłym roku przeprowadzono tam odstrzał sanitarny, w wyniku którego uśmiercono około 3900 dzików, oraz odstrzały połownicze, w których padło kolejne 350 zwierząt. Paradoksalnie, tak masowe działania zmuszają dziki do szukania schronienia na terenie Warszawy, którą zwierzęta zaczynają postrzegać jako bezpieczną przestrzeń pozbawioną zagrożenia ze strony myśliwych. Interwencje prowadzone w otaczających miastami rejonach tym samym przyczyniają się do nasilenia problemu w samej stolicy.
Działania miasta podejmowane są na podstawie konkretnych przepisów prawnych. Decyzja nr 103/OS/2026 z dnia 20 marca 2026 roku, wydana przez Prezydenta m.st. Warszawy w oparciu o Prawo łowieckie, stanowi podstawę wszystkich obecnych interwencji. Decyzja ta została podjęta w związku z zagrożeniem powodowanym przez dziki w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej na terenie stolicy. Jej postanowienia obejmują możliwość odłowu z uśmierceniem do 400 dzików do 31 marca 2027 roku oraz odstrzału redukcyjnego do 100 dzików do 31 grudnia 2026 roku.
Jednak działalność miasta jest znacznie ograniczona przepisami unijnymi związanymi z afrykańskim pomorem świń (ASF). Chociaż zmniejszanie populacji dzików w Warszawie nie jest prowadzone w celu ograniczenia ryzyka rozprzestrzeniania się tej choroby, przepisy dotyczące sytuacji epizootycznej w Unii Europejskiej wykluczają stosowanie wielu metod alternatywnych. M.st. Warszawa znajduje się w obszarze objętym ograniczeniami, które faktycznie uniemożliwiają przemieszczanie dzików. To oznacza zakaz stosowania metody odłowu z relokacją zwierząt – praktyki, którą stolica wykorzystywała do 2018 roku, zanim pojawił się ASF.
Ograniczenia te obowiązują wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, niezależnie od tego, czy wirus ASF występuje na ich terytoriach. Ich celem jest ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa poprzez zmniejszenie ryzyka naturalnego przenoszenia go przez dziki. Warszawa wielokrotnie podejmowała próby zmiany tych regulacji. 25 kwietnia 2025 roku Prezydent m.st. Warszawy zwrócił się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zniesienie ograniczeń. Jednak w odpowiedzi z 17 czerwca 2025 roku ministerstwo – powołując się na stanowisko Głównego Lekarza Weterynarii – nie znalazło podstaw do wystąpienia do Komisji Europejskiej o zmianę przepisów.
Aby lepiej zrozumieć skalę problemu, miasto od 2025 roku prowadzi inwentaryzację liczby dzików na swoim terenie. To jedyne tego typu badanie teledetekcyjne w Polsce. Wyniki z zeszłego roku wykazały 3031 dzików w Warszawie. Badanie zostało powtórzone w bieżącym roku, potwierdzając, że populacja rośnie co roku. Dane te są podstawą do planowania interwencji i przyjmowania odpowiednich decyzji przez władze miasta.
Sama Warszawa podejmuje interwencje z maksymalną ostrożnością i odpowiedzialnością. Lasy Miejskie Warszawa współpracują z Policją i Strażą Miejską, aby zapewnić bezpieczeństwo zarówno mieszkańców, jak i zwierząt. W praktyce stosowana jest hierarchia działań. W pierwszej kolejności zawsze próbuje się przepłoszyć zwierzęta, szczególnie jeśli w pobliżu znajdują się tereny zielone mogące stanowić dla nich naturalne schronienie. Ta metoda nie jest jednak stosowana w sytuacjach, które mogłyby stwarzać zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego.
Na terenach takich jak Bemowo i Mokotów wykorzystywana jest metoda odłowu z uśmierceniem przy użyciu aplikatora pneumatycznego, umożliwiającego podanie środka farmakologicznego. Należy podkreślić, że odstrzał z użyciem broni palnej nie jest stosowany w mieście. Odłów z uśmierceniem stanowi jednak rozwiązanie ostateczne, sięgane niezwykle rzadko.
Skalę rzeczywistych interwencji pokazują liczby z początkowych miesięcy 2026 roku. W okresie od 1 stycznia do 14 kwietnia 2026 roku Lasy Miejskie Warszawa przeprowadziły 1546 interwencji. Tylko w 37 przypadkach zastosowano odłów z uśmierceniem, łącznie redukując populację o 124 dziki. To oznacza, że mniej niż 2,4 procent interwencji zakończyło się uśmierceniem zwierząt – zdecydowana większość działań polegała na przepłoszeniu lub innych metodach.
Miasto prowadzi również długoterminowe działania edukacyjne skierowane do mieszkańców. Lasy Miejskie Warszawa oraz urząd miasta regularnie organizują kampanie dotyczące prawidłowego zachowania wobec dzikich zwierząt. Te działania mają na celu uświadomić warszawiaków, jak powinni reagować w przypadku spotkania z dzikami i jak zmniejszyć atrakcyjność miasta dla tych zwierząt, np. poprzez odpowiednie postępowanie z odpadkami i niewypuszczanie śmieci, które mogą przyciągać zwierzęta.
Mimo podejmowanych działań, problemy związane z dzikami nie ustają. Liczba zgłoszeń mieszkańców ciągle wzrasta, co świadczy o sile problemu i rosnącej desperacji ludzi borykających się z zagrożeniami w swoich dzielnicach. Warszawa stoi przed wyzwaniem wymagającym skoordynowanych działań na wielu poziomach – od interwencji bezpośrednich w mieście, przez edukację społeczną, po rozmowy z władzami UE dotyczące zmian w przepisach dotyczących ASF. Bezpieczeństwo mieszkańców pozostaje priorytetem każdej podjętej decyzji.
Źródło: UM Warszawa
